O nome que lle deron os antigos que habitaban nestas terras está ligado ás características do relevo e provén das formas latinas, monte(m) russu(m) ou monte(m) russeu(m), aludindo ben á cor da terra, ben á cor rosácea das urces e carrascas dos seus montes. Esta denominación non aparece ata polo menos mediados do século XII onde Monterroso era o nome dun monte, que nun momento determinado pasou a denominar a un lugar de asentamento humano. É un labor bastante difícil saber cando aconteceu isto o que si sabemos é que o documento máis antigo relacionado con esta comarca é do ano 572 e refírese á confirmación da división da diocese lucense en doce condados. Segundo estudos realizados o territorio de Monterroso abranguía a comarca da Ulloa, é dicir os actuais concellos de Antas de Ulla e Palas de Rei, e ultrapasaría os seus límites, polo menos nalgún momento, cara á Terra de Melide e cara ao Miño.

Da importancia destas terras dan boa fe a cantidade de pazos e casas señoriais existentes en todo o municipio, en cuxos muros se observan os brasóns das principais familias nobres de Galicia: Ulloa, Traba, Salgado, Noguerol e Andrade, entre outros. Tamén as 20 igrexas románicas construídas entre finais do século XII e principios do XIII fan referencia a outro feito indiscutible: a transmisión artística do Camiño de Santiago que, desde Ventas de Narón se dirixe cara a Ligonde.
Os característicos cruceiros marcan o término municipal sendo algúns de gran interese como o de Lameiros, preto de Ligonde, en pleno Camiño de Santiago, ten no pedestal unha inscrición co nome de Ulloa xunto cos instrumentos da Paixón de Cristo, a continuación o fuste e o capitel coa imaxe de Cristo nunha cara e a Virxe das Dores noutra; outros cruceiros de interese son o de Fente, Frameán ou San Breixo.